Góða umferðarhelgi

Við upphaf mestu umferðarhelgar ársins er ekki úr vegi að ökumenn hugleiði helstu orsakir alvarlegra umferðarslysa áður en lagt er út á þjóðvegi landsins. Hver og einn getur síðan metið með sjálfum sér hvort hann þurfi að breyta aksturslagi sínu. Rannsóknir sýna að helst má rekja banaslys og önnur alvarleg slys til eftirfarandi þátta:

  • Hraðakstur.
  • Bílbelti ekki notuð.
  • Ölvunarakstur.
  • Svefn og þreyta.
  • Reynsluleysi ökumanns.
  • Forgangur ekki virtur.
  • Vegur og umhverfi.

Af þessari upptalningu sést að orsakir banaslysa má oftast rekja til áhættuhegðunar ökumanns eða mannlegra mistaka hans. Stöðugt er unnið að því að gera bílana sjálfa öruggari sem og vegina og umhverfi þeirra. Þau tilvik eru hins vegar sorglega mörg þar sem fólk kastast út úr ökutækjum og bíður bana eða stórslasast vegna höfuðáverka, sem hljótast af harðri lendingu við jörð eða þegar ökutækið veltur yfir það. Oft þolir sjálfur bíllinn áreksturinn en fólk í honum stórslasast eða lætur lífið þar sem bílbelti voru ekki spennt.

Möl og malbik

Ekki verður nægilega brýnt fyrir vegfarendum að sýna sérstaka varúð þegar ekið er eftir hinum íslensku malarvegum, einkum þegar komið er inn á slíka vegi af malbiki eða bundnu slitlagi. Þar er einnig mikilvægara en ella að hægt sé á bifreiðum þegar þær mætast vegna grjótkasts og rykmengunar.

Gagnkvæm tillitsemi

Af sömu ástæðu er mjög mikilvægt að menn hægi verulega á bílum sínum þegar ekið er framhjá gangandi eða hjólandi vegfarendum á malarvegum. Því miður hefur verið kvartað yfir því að undanförnu að misbrestur sé á því að ökumenn geri það.

Um leið og öllum landsmönnum er óskað góðrar umferðarhelgar, skal minnt á gamalt spakmæli Skallagríms Kveldúlfssonar, sem enn er í fullu gildi: „Gott er heilum vagni heim að aka.“

 

— — —

Greinin birtist upphaflega í Fréttablaðinu 29. júlí.

Samgöngur í Reykjavík

Ríkið mun verja 18,5 milljörðum króna til samgönguverkefna á þessu ári, þar af um níu milljörðum til nýrra verkefna. Flestar stofnbrautir í Reykjavík eru á hendi ríkisins þar sem þær eru þjóðvegir. Undirritaður hefur oft bent á að aðeins lítill hluti vegafjár rennur til brýnna verkefna á höfuðborgarsvæðinu þrátt fyrir að á því svæði sé umferðin langmest. Þá hef ég gagnrýnt að umferðaröryggi sé ekki nægilega haft til hliðsjónar þegar vegafé er forgangsraðað en það ætti að liggja til grundvallar fjárveitingunum.

Vegrið auka umferðaröryggi

Vegrið milli akreina hafa sannað gildi sitt sem ódýr en mikilvægur öryggisbúnaður stofnbrauta. Því miður er Ísland eftirbátur margra annarra landa að þessu leyti. Á höfuðborgarsvæðinu, þar sem umferðin er mest er óviðunandi að enn megi finna langa kafla við stofnbrautir án vegriðs. Í kjölfar tillögu undirritaðs var vegrið sett upp á hættulegum kafla í Ártúnsbrekku fyrir nokkrum árum og var það ekki lengi að sanna sig. En betur má ef duga skal og skora ég á samgönguráðherra að gangast fyrir átaki í uppsetningu vegriða við stofnbrautir á höfuðborgarsvæðinu.

Mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar

Um 80 þúsund bifreiðar fara nú dag um gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar. Árlega slasast tugir manna í umferðarslysum á þessum gatnamótum og samanlagður kostnaður vegna þeirra nemur hundruðum milljóna króna. Reykvíkingar eiga að gera skýlausa kröfu til þess að vegafé landsmanna verði ráðstafað með eðlilegum hætti svo hægt sé að fjármagna brýn samgönguverkefni í Reykjavík. Margt mælir með því að mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar verði þar efst á blaði.

  • Minni slysahætta. Talið er að vel hönnuð mislæg gatnamót Miklubrautar og Kringumýrarbrautar myndu fækka tjónum þar um a.m.k. 70%.
  • Greiðari umferð vegna stóraukinnar afkastagetu gatnamótanna.
  • Minni mengun. Umferðartafir auka útblástursmengun.
  • Minni umferð um íbúðarhverfi vegna aukinnar afkastagetu gatnamótanna.

Grein þessi birtist í Morgunblaðinu hinn 21.i.2010.

Góða umferðarhelgi!

Mikil umferð hefur verið um þjóðvegi landsins í sumar enda kjósa margir að ferðast innanlands vegna versnandi efnahags. Við upphaf mestu umferðarhelgi ársins er, í varnaðarskyni, rétt að minna á helstu orsakir banaslysa. Hver og einn getur farið yfir þessi atriði og metið með sjálfum sér hvort hann þurfi að breyta aksturslagi sínu. Auk banaslysa, valda eftirfarandi þættir fjölda annarra slysa og miklu eignatjóni í umferðinni:

  • Hraðakstur.
  • Bílbelti ekki notað.
  • Ölvunarakstur.
  • Svefn og þreyta.
  • Reynsluleysi ökumanns.
  • Forgangur ekki virtur.
  • Vegur og umhverfi.

Orsakir banaslysa tengjast oftast ákveðinni áhættuhegðun ökumanns eða mannlegum mistökum hans. Samkvæmt ársskýrslu Rannsóknarnefndar umferðarslysa hefur banaslysum í umferðinni fækkað verulega á síðastliðnum árum ef slysaárið 2006 er undanskilið. Síðastliðin fimm ár (2004-2008) fórust 100 manns í umferðarslysum á Íslandi en 129 manns á árunum fimm þar á undan (1999-2003).

Þrátt fyrir að umferðarslysum hafi fækkað verulega frá árinu 2006, hefur alvarlegum umferðarslysum því miður fjölgað. Í slysaskrá Umferðarstofu eru128 umferðarslys skráð með miklum meiðslum árið 2006 en 164 árið 2008. Bifhjólaslysum og framan-árekstrum bifreiða fjölgaði mest.

Bílbeltin bjarga mannslífum

Rannsóknarnefndin telur líklegt að á árunum 1998-2008 hefðu 43 ökumenn og farþegar lifað af slys, hefðu þeir verið svo forsjálir að nota bílbelti. Í mörgum tilvikum kastast fólk út úr ökutækjum eftir veltur og bíður bana eða stórslasast vegna höfuðáverka, sem hljótast af harðri lendingu við jörð eða þegar ökutækið veltur yfir það. Þau dæmi eru sorglega mörg þar sem sjálf bílgrindin og farþegarýmið þola áreksturinn en fólk lætur lífið þar sem bílbelti voru ekki spennt. Afar mikilvægt er að bílbelti séu bæði notuð af ökumanni og öllum farþegum hvort sem þeir sitja í fram- eða aftursæti.

Varhugaverðir malarvegir

Aldrei er nægilega brýnt fyrir vegfarendum að sýna sérstaka varúð þegar ekið er eftir malarvegum, einkum þegar komið er inn á slíka vegarkafla af malbiki. Á slíkum vegum er enn mikilvægara en ella að hægt sé á bifreiðum þegar þær mætast vegna grjótkasts og rykmengunar. Af sömu ástæðu er mjög mikilvægt að menn hægi verulega á sér þegar ekið er framhjá gangandi eða hjólandi vegfarendum á malarvegum.

Um leið og hvatt er til aðgæslu í umferðinni minni ég á ellefu hundruð ára gamalt spakmæli Skallagríms Kveldúlfssonar, sem enn er í fullu gildi: „Gott er heilum vagni heim að aka.“

(Grein þessi birtist í Fréttablaðinu, 30.vii.2009.)