Verður Magma-skuldabréfið selt?

Meirihluti stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur ákvað á síðasta stjórnarfundi, með fyrirvara um samþykki eigenda, að taka tilboði í svonefnt Magma-skuldabréf, sem er í eigu fyrirtækisins.

Skuldabréfið var gefið út af Magma Energy Sweden A/B árið 2009 og var hluti greiðslu fyrir hlutabréf Orkuveitunnar í HS-Orku. Hluturinn hafði þá verið til sölu um nokkurt skeið en samkeppnisyfirvöld höfðu komist að þeirri niðurstöðu að Orkuveitunni væri óheimilt að eiga svo stóran hlut í HS-Orku og þannig sett eignarhaldinu skorður.

Í síðasta árshlutareikningi Orkuveitunnar var bókfært verðmæti skuldabréfsins um níu milljarðar króna. Verðmæti bréfsins ræðst að hluta af álverði og að baki því stendur veð í hinum seldu hlutabréfum í HS-Orku.

Eins og gefur að skilja, hefur það bæði kosti og galla í för með sér að selja Magma-skuldabréfið nú. Það kemur sér vissulega vel fyrir Orkuveituna að losa um þessa eign sína og fá þannig aukið lausafé. Á móti þarf að skoða hvort verið sé að selja umrætt bréf með of miklum afföllum, t.d. í ljósi þess að álverð hefur lækkað verulega að undanförnu og er óvenjulega lágt um þessar mundir. Það er að sjálfsögðu ekki gott fyrir Orkuveituna ef slíkt skuldabréf er selt á hálfgerðri útsölu.

Hér er því miður ekki hægt að fjalla um fjárhæðir í tengslum við sölu skuldabréfsins þar sem yfirstjórn Orkuveitunnar hefur lagt áherslu á að þær séu trúnaðarmál. Vonandi verður almenningur upplýstur um þessar fjárhæðir að fullu áður en ákvörðun verður tekin. Og frá og með 1. júlí, eftir nokkrar klukkustundir, verður sú breyting að upplýsingalögin gilda um starfsemi Orkuveitunnar.

Sala Orkuveitunnar á hlutnum í HS-Orku til Magma Energy var mikið pólitískt hitamál á sínum tíma. Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar og Vinstri grænna lögðust eindregið gegn sölunni og efndu til mikilla átaka vegna málsins í fjölmiðlum og í borgarstjórn þar sem salan var endanlega samþykkt 15. september 2009. Borgarfulltrúar þessara flokka hvöttu stuðningsmenn sína til að fjölmenna á áhorfendapalla Ráðhússins og mótmæla þannig sölunni.  Um tíma var ekki fundarfriður vegna óláta og háreystis frá áhorfendapöllum. Nafnakalls var krafist við afgreiðslu málsins og greiddu borgarfulltrúar Samfylkingar og Vinstri grænna atkvæði gegn sölunni. Gáfu þeir upp þær ástæður fyrir andstöðunni að samningurinn væri afar slæmur fyrir Orkuveituna og að með honum væri verið að selja íslenskar orkuauðlindir í hendur erlendra aðilja. (Skýrt var að sveitarfélagið Reykjanesbær átti umræddar auðlindir.) Þeir héldu því fram að kjörin á umræddu skuldabréfi væru smánarleg og efuðust stórlega um getu Magma til að standa skil á því á gjalddaga, árið 2016.

Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins hafa ekkert að athuga við sölu Magma-skuldabréfsins ef söluverðið er viðunandi. En ef borgarfulltrúar Samfylkingar og Vinstri grænna vilja vera sjálfum sér samkvæmir og standa við stóru orðin frá árinu 2009, hljóta þeir að leggjast gegn sölu Magma-skuldabréfsins nú. Væntanlega í þeirri von að greiðandi bréfsins standi ekki skil á því á gjalddaga árið 2016 og að almannafyrirtækið Orkuveita Reykjavíkur eignist þá hlutabréf í HS-Orku á ný og salan, sem þessir flokkar börðust svo einarðlega gegn árið 2009, gangi þá til baka.

 

Perlan færð úr einum opinbera vasanum í annan

Meirihluti Samfylkingar og Besta flokksins hefur samþykkt, með stuðningi Vinstri grænna, að Reykjavíkurborg kaupi Perluna af Orkuveitu Reykjavíkur fyrir 950 milljónir króna. Hafa ber í huga að Reykjavíkurborg á 94% í Orkuveitunni og því er hér aðeins um að ræða flutning úr einum vasa í annan.

Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins hafa stutt sölu eigna Orkuveitunnar en vildu að Perlan yrði seld á frjálsum markaði með skýrum ákvæðum um nýtingu og skipulag. Fyrir rúmu ári var vissulega reynt að selja Perluna á opnum markaði en sú tilraun misheppnaðist algerlega vegna hroðvirknislegra vinnubragða borgarstjórnarmeirihlutans. Í stað þess að læra af reynslunni og vanda betur til verka, kýs meirihlutinn að flytja eignarhaldið á mannvirkinu alfarið til borgarinnar og leigja það síðan ríkinu undir náttúruminjasafn. Hefur verið unnið að málinu á miklum hraða undanfarna mánuði þar sem meirihluti borgarstjórnar vill ásamt ríkisstjórninni klára málið fyrir kosningar. Þessi mikli hraði hefur komið niður á vinnubrögðunum. Perlan var ekki byggð sem náttúruminjasafn og ljóst er að ráðast þarf í kostnaðarsamar framkvæmdir svo húsið henti til slíkra nota. Þær áætlanir, sem lagðar hafa verið fram eru ófullnægjandi til að kjörnir fulltrúar og skattgreiðendur geti áttað sig á kostnaðinum. T.d. efast ég um að sú áætlun standist að einungis kosti 100 milljónir að smíða milliloft o.fl. í þessu sérstæða húsi en samkvæmt gögnum málsins mun kostnaðurinn lenda á Reykjavíkurborg.

Í tengslum við kaupin, gaf Dagur B. Eggertsson, formaður borgarráðs, út yfirlýsingar í fjölmiðlum um að sú leið að selja Perluna til fjárfesta, hafi ekki reynst fær þar sem öll tilboð hafi verið með fyrirvara um byggingu hótels eða aðra uppbyggingu í Öskjuhlíð. Þessar fullyrðingar standast ekki því á síðasta ári barst Orkuveitunni formlegt kauptilboð í Perluna að upphæð 950 milljónir króna frá einkaaðila án fyrirvara um slíkar skipulagsbreytingar. Er þetta sama upphæð og nú er notast við í sölu hússins frá OR til borgarinnar. Umræddar fullyrðingar formanns borgarráðs um sölu Perlunnar eiga því ekki við rök að styðjast. Benda þær til að miðlun upplýsinga milli borgarráðs Reykjavíkur og stjórnar Orkuveitunnar sé stórlega ábótavant.

Grein þessi birtist í Morgunblaðinu 28. marz 2013.

Samfylkingin í afneitun

Oddný Sturludóttir borgarfulltrúi skrifar grein í Fréttablaðið á föstudag þar sem hún reynir að réttlæta slæleg vinnubrögð borgarstjórnarmeirihluta Samfylkingar og Besta flokksins vegna fjárhagsáætlunargerðar. Greinin sýnir að borgarfulltrúar Samfylkingar láta sér í léttu rúmi liggja að Reykjavíkurborg er komin rúmum fimm mánuðum fram yfir lögbundinn frest vegna skila á þriggja ára fjárhagsáætlun til innanríkisráðuneytisins.

Umræddur dráttur vegna fjárhagsáætlanagerðar er síður en svo eina dæmið um lausatök meirihlutans á fjármálum Reykvíkinga. Sama dag og grein Oddnýjar birtist, kom fram í fréttum að Kauphöllin hefur áminnt Reykjavíkurborg og beitt hana sektarviðurlögum fyrir að birta ársreikning of seint. Áður höfðu fréttir verið sagðar af því að Kauphöllin áminnti borgina fyrir að greina ekki frá milljarða lánveitingum til Orkuveitunnar í samræmi við reglur. Enn fremur að ESA, Eftirlitsstofnun EFTA, rannsakar nú hvort umræddar lánveitingar borgarinnar brjóti í bága við EES-samninginn.

Afneitun í stað ábyrgðar

Eitt er að svo illa sé haldið á málum af hálfu meirihlutans að borgin greiði vanrækslusektir og að yfirvofandi séu frekari viðurlög af hálfu ráðuneytis sveitarstjórnarmála. Það bætir hins vegar ekki úr skák þegar borgarfulltrúar meirihlutans bregðast við viðvörunarorðum og óskum, um að þessir hlutir séu tafarlaust lagfærðir í samræmi við skýr lagafyrirmæli, með ásökunum um að um sé að ræða óþarfa upphrópanir og upphlaup.

Oddný gerir mikið úr því í grein sinni hvað það sé erfitt fyrir borgina að skila þriggja ára áætlun og reynir síðan, eins og Dagur B. Eggertsson, að kenna um óvissu vegna tilflutnings málefna fatlaðra, sem átti sér stað um síðustu áramót.

Enn skal minnt á að Reykjavíkurborg hefur áður tekið við stórum málaflokkum frá ríkinu án þess að það hafi sett áætlanagerð sveitarfélagsins í uppnám. Þá var það ekki bara Reykjavíkurborg heldur öll önnur sveitarfélag, sem tóku við umræddum málaflokki. Flest ef ekki öll önnur sveitarfélög landsins hafa nú skilað umræddri þriggja ára áætlun og ekki er vitað til þess að neitt þeirra, utan Reykjavíkurborgar, reyni að nota málefni fatlaðra sem afsökun fyrir því að skila ekki lögbundnum gögnum til ráðuneytisins.

 

— — —

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 26. júlí 2011.

Óvönduð vinnubrögð vegna ráðningar forstjóra Orkuveitu Reykjavíkur

Allt frá því fyrrverandi forstjóra Orkuveitunnar var vikið úr starfi 17. ágúst sl., hefur undirritaður lagt þunga áherslu á að óvissu um yfirstjórn þess verði eytt og framtíðarforstjóri ráðinn án tafar, m.a. vegna stöðu fyrirtækisins. Í mikilvægum viðræðum um endurfjármögnun lána skiptir miklu máli að viðsemjendum sé ljóst hver framtíðarforstjóri sé og hvaða stefnu hann fylgir. Þrátt fyrir fyrirheit um að rösklega yrði gengið til verks, hefur meirihluti stjórnar framlengt óvissu um yfirstjórn fyrirtækisins úr hömlu.

Pólitískur forstjóri velur eftirmann

Ráðning núverandi bráðabirgðaforstjóra var pólitísk og á ábyrgð Samfylkingar og Besta flokksins í borgarstjórn Reykjavíkur. Starfið var ekki auglýst til umsóknar og ekkert hæfnismat átti sér stað. Í starfið var ráðinn vinur starfandi stjórnarformanns og viðskiptafélagi föður hans. Forstjórinn getur því hvorki talist hlutlaus né óháður og því ekki við hæfi að hann komi að vali umsækjenda fyrir hönd fjölskipaðrar stjórnar Orkuveitunnar eins og meirihluti stjórnar vill af einhverjum ástæðum viðhafa í þessu tilviki. Þá er það fáheyrt ef ekki óþekkt að forstjóri opinbers fyrirtækis sé í lykilhlutverki við val á eftirmanni sínum.Samkvæmt lögum er það stjórn OR, sem ræður forstjóra fyrirtækisins. Stjórnarmönnum ber því skylda til að kynna sér gögn um alla umsækjendur og vera vel inni í ráðningarferli á öllum stigum málsins. Hingað til hefur engum upplýsingum um umsækjendur verið dreift til stjórnarmanna heldur látið nægja að birta nafnalista á tjaldi. Kjörnum fulltrúum er þannig haldið frá mikilvægum hluta ferlisins á meðan fráfarandi forstjóri fer yfir umsóknir og kallar umsækjendur í viðtöl ásamt utanaðkomandi ráðgjafa. Stjórnarmenn geti vart tekið upplýsta og vel rökstudda ákvörðun með svo litlar grundvallarupplýsingar í höndunum. Ekki verður heldur séð að stjórnarmönnum sé heimilt að framselja slíkt vald til aðila utan stjórnar í jafn miklum mæli og hér virðist að stefnt auk þess sem stjórn hefur ekki samþykkt viðhlítandi umboð þar að lútandi. Því er ljóst að mikið vantar á að umrætt ráðningarferli sé faglegt, gagnsætt og jafnvel löglegt.

Greinin birtist í Morgunblaðinu 29. janúar 2011.