Óviðunandi vinnubrögð vegna ráðningar forstjóra OR

Verulegar brotalamir eru á vinnubrögðum meirihluta stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur vegna ráðningar nýs forstjóra fyrirtækisins. Í síðasta mánuði felldi meirihluti stjórnarinnar tillögu undirritaðs um að óháð ráðningarstofa tæki ferlið í sínar hendur til að tryggja óháð og vönduð vinnubrögð.

Hefur verið óskað eftir því að borgarlögmaður gefi álit sitt á því hvort yfirstandandi vinna vegna ráðningarinnar samræmist góðum stjórnarháttum og lagafyrirmælum um stjórn fyrirtækisins. Er tillaga þess efnis nú til meðferðar í borgarráði.

Ráðning forstjóra er með mikilvægustu ákvörðunum, sem stjórnir fyrirtækja fá til úrlausnar. Þegar um opinber fyrirtæki er að ræða verður að gera ríka kröfu til þess að slíkt ráðningarferli sé gagnsætt, hafið yfir vafa og formreglum fylgt í hvívetna. Í tveimur greinargerðum, sem undirritaður hefur lagt fram í málinu, hefur verið sýnt fram á að alvarlegar brotalamir eru á ferlinu og mikið vantar á að það sé faglegt, gagnsætt og jafnvel löglegt. Skulu nú rakin nokkur atriði, sem undirritaður hefur gert athugasemdir við:

  • Eftir að umsóknarfrestur rann út, hefur forstjórinn yfirfarið umsóknir ásamt aðkeyptum ráðgjafa og kallað nokkra umsækjendur í viðtöl án þess að hafa til þess umboð stjórnar. Einföldustu formreglum hefur þannig ekki verið fylgt í ráðningarferli og eru slík vinnubrögð óviðunandi með öllu.
  • Meirihluti stjórnar Orkuveitunnar hefur virt að vettugi margítrekaðar óskir stjórnarmanns um vönduð vinnubrögð og að sjálfsögðum formreglum skuli fylgt. Fyrir starfsmenn og eigendur fyrirtækisins, þ.e. almenning í Reykjavík, Borgarbyggð og á Akranesi, skiptir miklu máli að ekki leiki vafi á um að vinnubrögð hafi verið vönduð og að hæfasti umsækjandinn sé valinn. Þá eiga umsækjendur rétt á að umsóknir þeirra fái tilhlýðilega og vandaða meðferð í hvívetna enda mjög óæskilegt að grunsemdir vakni um að óeðlilega hafi verið staðið að valinu.
  • Núverandi forstjóri hefur unnið að því að velja úr umsækjendum ásamt aðkeyptum ráðgjafa. Að fráfarandi forstjóri sé þannig í lykilhlutverki við val á eftirmanni sínum, gengur gegn leiðbeiningum um góða starfshætti fyrirtækja. Slík vinnubrögð eru óþekkt innan stjórnsýslunnar og í rekstri opinberra fyrirtækja, a.m.k. síðustu áratugina.
  • Núverandi forstjóri var ráðinn á pólitískum forsendum, án nokkurs hæfismats eða eðlilegrar umfjöllunar stjórnar. Forstjórinn er vinur stjórnarformannsins og viðskiptafélagi föður hans. Hann starfar því fyrst og fremst í umboði meirihluta Samfylkingarinnar og Besta flokksins í borgarstjórn Reykjavíkur. Forstjórinn getur því hvorki talist hlutlaus né óháður og því óeðlilegt að hann taki að sér að velja úr umsækjendum fyrir hönd þeirrar fjölskipuðu stjórnar, sem stjórn Orkuveitunnar er.
  • Samkvæmt lögum er það hlutverk stjórnar Orkuveitunnar að ráða forstjóra. Í því felst að í slíku ráðningarferli er stjórnarmönnum skylt að kynna sér gögn málsins nægilega vel til að þeir geti með fullnægjandi hætti gert upp á milli umsækjenda. Sextíu manns hafa sótt um stöðuna og er fjöldi hæfra umsækjenda þar á meðal. Hins vegar hefur aðeins fullnægjandi gögnum um þrjá umsækjendur verið dreift til stjórnarinnar. Óeðlilegt er að stjórnin kynni sér ekki gögn um alla umsækjendur, eða a.m.k. um þá sem teljast hæfir, heldur framselji það hlutverk sitt til tveggja manna utan stjórnar. Verður ekki talið að stjórnarmenn geti tekið upplýsta og vel rökstudda ákvörðun með svo litlar grundvallarupplýsingar í höndunum.

Greinin birtist upphaflega í Fréttablaðinu 7. febrúar 2011.

Fyrstu fjöldauppsagnir í sögu Reykjavíkurborgar

Fjöldauppsagnir þær, sem tilkynnt hefur verið um hjá Orkuveitunni, eru hinar fyrstu í sögu Reykjavíkurborgar. Með þeim hefur nýr meirihluti Samfylkingarinnar og Besta flokksins horfið frá þeirri stefnu, sem mörkuð var og samþykkt af öllum flokkum í borgarstjórn Reykjavíkur haustið 2008, til að bregðast við áföllum í efnahagslífi landsins. Sú stefna fól meðal annars í sér að ekki yrði gripið til fjöldauppsagna hjá Reykjavíkurborg og fyrirtækjum hennar heldur lögð áhersla á að verja störf fastráðinna starfsmanna. Á grundvelli þessarar stefnu hefur verið hagrætt um milljarða króna á vegum Reykjavíkurborgar og náðst hefur að fækka starfsmönnum verulega án þess að grípa til fjöldauppsagna. Hjá Orkuveitunni einni hefur verið hagrætt fyrir á annan milljarð króna síðan haustið 2008 og þar hefur starfsmönnum fækkað verulega.

Undirritaður hefur unnið með núverandi meirihluta að því að halda áfram því sparnaðar- og hagræðingarátaki sem hófst hjá Orkuveitu Reykjavíkur árið 2008 og er sammála því að æskilegt sé að lækka launakostnað fyrirtækisins enn frekar. Í stað þess að grípa til fjöldauppsagna, er hins vegar hægt að ná sparnaðarmarkmiðum til skamms tíma með því að ná samkomulagi við starfsmenn um skerðingu starfshlutfalls en ná síðan fram markmiðum um fækkun starfsmanna á nokkrum misserum eða árum með starfsmannaveltu og tilfærslum innan fyrirtækisins. Um er að ræða þrautreynda leið sem mörg íslensk fyrirtæki hafa farið á undanförnum árum með góðum árangri. Það eru mikil vonbrigði að Besti flokkurinn og Samfylkingin skuli hafna slíkri leið en velja fjöldauppsagnir.

Málið sem ekki mátti ræða í borgarstjórn

Það er til marks um það pólitíska forystuleysi, sem nú einkennir borgarstjórn að Jón Gnarr Kristinsson borgarstjóri og Dagur B. Eggertsson, formaður borgarráðs, ákváðu að hrinda fyrstu fjöldauppsögnum í sögu Reykjavíkurborgar í framkvæmd án þess að þær kæmu til viðeigandi umfjöllunar í borgarráði eða borgarstjórn. Undarlegt er að flestir fjölmiðlar, sem um málið fjölluðu, virtust ekki sjá neitt athugavert við að borgarstjóri og formaður borgarráðs væru stikkfrí í málinu. Efast nokkur um að fjölmiðlar hefðu gengið af göflunum ef borgarstjóri úr röðum sjálfstæðismanna hefði ekki treyst sér til að svara fyrir slíkt pólitískt stórmál heldur hlaupið í felur.

Að beiðni borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins var málið þó rætt utan dagskrár á borgarstjórnarfundi sl. þriðjudag. Í þeim umræðum sá enginn borgarfulltrúi meirihlutans sér fært að ræða það málefnalega, hvort æskilegra væri að fara leið fjöldauppsagna eða starfshlutfallsskerðingar til að fækka starfsmönnum Orkuveitunnar. Tillaga Sjálfstæðisflokksins um að mildari leiðin yrði farin, var síðan vísað frá, með atkvæðum Besta flokksins og Samfylkingar, eins og fjöldauppsagnirnar kæmu borgarstjórn ekki við.

Kosningaloforð Samfylkingar einskis virði

Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins telja það vera eina mikilvægustu skyldu borgarstjórnar að leita leiða til að halda atvinnuleysi í lágmarki enda hefur það fjölmargar neikvæðar afleiðingar í för með sér. Með þessum fjöldauppsögnum bregst meirihluti Samfylkingar og Besta flokksins þessum skyldum. Auk þess ganga borgarfulltrúar Samfylkingarinnar í berhögg við nokkurra mánaða gömul kosningaloforð sín, um að sérstök áhersla yrði lögð á að tryggja atvinnu og verja störf, kæmust þeir til valda.

 

— — —

— — —
Greinin birtist upphaflega í Morgunblaðinu 26. október 2010.